Lis 28

PLAN KWADRATOWY

Plan kwadratowy otrzymały tu najwcześniej miasta nowo za­łożone przez wielkiego zdobywcę (na przykład Aleksandra Eschate nad Syrdarią) i jego następców w tym rejonie, Seleucydów (na przykład Antiochia nad rzeką Margus; dziś miasto Mary nad rzeką Murghab w radzieckiej Turkmenii, do roku 1937 noszące nazwę Merw). Aleksandria Eschate, otoczona silnym murem obronnym, przypominała warowny obóz wojskowy. Antiochia nad Margusem, również prawie kwadratowa w planie, z dwoma magistralami przecinającymi się pod kątem prostym, dzieliła obszar miejski na cztery kwartały. Od północy otoczonego potęż­nym murem miasta znajdowała się cytadela obsadzona garnizo­nem wojskowym, przekształcona z centrum wcześniejszego mia­sta (ryc. 43). Pośrodku, każdego z czterech boków miasta w murach obronnych zjiajdowala się ufortyfikowana brama.

0
comments

Lis 28

KOLEJNE PRZEBUDOWY I ROZBUDOWY

  1. Teraz, w epoce hellenistycznej, uległ kolejnej przebudowie i rozbudo­wie. Przekomponowane zostało centrum, wprowadzono wodocią­gi, kanalizację. Wtedy też poszerzono i wzmocniono basztami miejskie mury obronne, które osiągnęły teraz długość ponad 5 km. Masywne baszty stanęły na każdym występie i załamaniu linii fortyfikacyjnej, a grubość murów sięgała 11 m. W południo- wo-wschodniej części murów usytuowano bramę warowną, flan­kowaną dwiema potężnymi basztami.  Gruntowniejszej, bo niemal całkowitej przebudowie w dobie hellenizmu uległo miasto Priene, położone w pobliżu ujścia Meandra.  Nowe, powstałe w drugiej połowie IV w. p.n.e. miasto otrzymało plan w pełni realizujący system Hippodamosa. Jego projektantem był współtwórca słynnego Mauzoleum w Halikar- nasie, Pyteos.

0
comments

Lis 28

NAJSTARSZE ZACHOWANE MURY OBRONNE

  1. Na ogół sieć ulic była regularna, tam zas, gdzie było to możliwe, stosowano w rozplanowaniu urbanistycznym schemat Hippodamosa z Miletu (np. w Olbii). Prócz akropolu, ob­szar miasta otaczały też mury obronne. Najstarsze mury obronne zachowały się jedynie w nikłych fragmentach w takich byłych koloniach greckich, jak Tiritaka czy Pantikapajon. W Pantikapajonie mury obronne zbudowane były częściowo z wielobocznych, częściowo zaś z ciosowych bloków kamiennych, które tworzyły warstwy zewnętrzne, licujące; śro­dek między nimi wypełniały zwykłe, nie obrobione głazy. Mury Tiritaki, z V w. p.n.e., wzniesiono z cegły suszonej na kamiennym fundamencie. Nie stanowiły one ciągłej linii fortyfikacji lecz osobne odcinki łączące poszczególne domy. 

0
comments

Lis 28

ZBUDOWANIE PIREUSU

  1. Jedyne wejście od strony zachodniej dziś na ogół zna się jako niezwykle paradne, reprezentacyjne. Wszak stanowiły je m.in. słynne Pro- pyleje. Propyleje położone były jednak już w głębi, przy wejściu na skalny taras. Przed nimi usytuowane były masywne czworo­boczne baszty. W razie potrzeby wejście barykadowano, zamurowywano. Samo miasto, jak już powiedziano, zostało również otoczone nowymi murami. Największym przedsięwzięciem fortyfikacyj­nym lat sześćdziesiątych i pięćdziesiątych V w. p.n.e. było jednak zbudowanie Pireusu — ateńskiego portu wojennego, oddalonego od metropolii o 6 km w kierunku południowo-zachodnim — i po­łączenie go z Atenami obronnymi Długimi Murami. Pi­reus otrzymał regularną, rusztową sieć uliczną i zabudowę pro­jektowaną przez Hippodamosa z Miletu, który tu właśnie przede wszystkim działał. 

0
comments

Lis 28

DO BUDOWY NOWYCH,MASYWNYCH MURÓW

  1. Ści­nający wzgórze naturalny taras ciągnie się ze wschodu na zachód na około 300 m, z północy na południe zaś na około 130 m. Akro­pol wznosi się nad poziom terenu zajętego przez miasto na około 70—80 m; wieńczące go monumentalne budowle dominowały więc nad całymi Atenami. Ateński Akropol z dawien dawna był miejscem warownym, schronieniem dla okolicznej ludności w czasie niebezpieczeństwa. W okresie archaicznym otoczony był silnymi murami, które wszakże zostały poważnie uszkodzone przez Persów. Po ich od­parciu przystąpiono więc do usuwania zniszczeń. Do budowy nowych, masywnych murów wykorzystano m.in. materiał budowlany ze zburzonych świątyń Akropolu. 

0
comments

Lis 28

GŁÓWNE ŹRÓDŁO WIEDZY

Ateński Akropol zna, choćby z ilu­stracji, wielu ludzi. I niejednemu przy tej nazwie jawią się przed oczami ruiny świątyni -Pallas-Ateny, Erechtejonu, marmurowe posągi kariatyd. A przecież Akropol był nie tylko kultowym ser­cem Aten, ośrodkiem religijnego i kulturalnego życia dawnych Greków; był także warownią, cytadelą miasta. Zapomina się jed­nak o tym, choć dziś jeszcze ściany stromego wzgórza zachowują kamienne lico obwarowań, wspierających je masywnych skarp. Z czasów antycznych, podobnie jak z wcześniejszej starożyt­ności, zachowało się niewiele obiektów architektury obronnej w stanie dającym pełniejsze wyobrażenie o niej. Archeologia dla tej epoki stawowi główne źródło wiedzy.

0
comments